Ћирилица     English   
BAZA NEPOKRETNIH KULTURNIH DOBARA
Naziv: Arheološko nalazište Gamzigrad - Romuliana
Opština: Zaječar
Mesto: Gamzigrad
Nadležnost: Republički zavod za zaštitu spomenika kulture – Beograd
Teritorijalno nadležni zavod: Zavod za zaštitu spomenika kulture Niš
Godina upisa na UNESCO-vu listu svetske baštine: 2007
Broj u centralnom registru: AN 40
Datum upisa u centralni registar: 20.12.1983
Rešenje/Odluka o proglašenju za NKD: Rešenje Zavoda za zaštitu i naučno proučavanje spomenika kulture NRS br.407/48 od 19.03.1948. godine; Odluka SO Zaječar br.63-1 od 28.06.1978. godine; Odluka SO Zaječar br.011-45 od 06.06.1990. godine.
Kategorija: Nepokretno kulturno dobro od izuzetnog značaja
Vrsta: Arheološko nalazište
Period izgradnje: III vek
Prikaži mapu

Felix Romuliana, palata podignuta po zamisli imperatora Gaja Valerija Galerija Maksimilijana, pripada posebnoj kategoriji spomenika rimske dvorske arhitekture vezane isključivo za razdoblje tetrarhije. Arheološkim radovima otkriveni su ostaci starijeg i mlađeg utvrđenja. Obe fortifikacije podignute su u vremenskom intervalu od desetak godina. Komunikacijom koja je spajala istočnu i zapadnu kapiju prostor unutar bedema je podeljen na dva dela različite namene. Severnu polovinu obuhvata kompleks carske palate sa malim hramom i monumentalnim žrtvenikom, dok se na južnoj polovini nalaze objekti za javnu upotrebu (veliki hram sa dve kripte pravougaone osnove i terme) i objekti za opsluživanje palate (horeum i jednobrodna građevina sa portikom). Od prve decenije IV do sredine VI veka u nekoliko mahova menjaju se naziv, izgled i osnovna funkcija. Već u drugoj polovini IV veka Romulijana je zapuštena palata, a posle provale Gota i Huna postaje malo vizantijsko naselje koje se pod nazivom Romuliana pominje u spisku mesta obnovljenih u vreme Justinijanove vladavine. Gamzigradski dvorac je poslednji put oživeo kao utvrđeno slovensko naselje XI veka. Sistematska arheološka istraživanja traju od 1953, a na otkrivenim objektima kontinuirano se vrše konzervatorski radovi.