Ћирилица     English   
BAZA NEPOKRETNIH KULTURNIH DOBARA
Naziv: Mramorje
Opština: Bajina Bašta
Mesto: Perućac
Nadležnost: Republički zavod za zaštitu spomenika kulture – Beograd
Teritorijalno nadležni zavod: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo
Godina upisa na UNESCO-vu listu svetske baštine: 2016
Broj u centralnom registru: AN 26
Rešenje/Odluka o proglašenju za NKD: Rešenje Republičkog zavoda za zaštitu spomenika kulture Beograd br.709/3 od 25. septembra 1968.
Kategorija: Nepokretno kulturno dobro od izuzetnog značaja
Vrsta: Arheološko nalazište
Period izgradnje: XIV–XV vek
Prikaži mapu

Arheološko nalazište Mramorje nalazi se na visokoj obali reke Drine u Perućcu. Srednjovekovna kamena obeležja – stećci su u ambijentu dobro uređenog arheološkog parka u centru turističkog naselja.
Stećak je spomenik koji je u periodu od druge polovine 12. a najintenzivnije tokom 14. i 15. veka, postavljan kao obeležje grobnog mesta na gotovo celom području Bosne i Hercegovine, u zapadnim delovima Srbije i Crne Gore kao i u središnjim odnosno južnim delovima Hrvatske. Zona rasprostiranja stećaka ograničena je na severu rekom Savom, na jugu jadranskom obalom, na zapadu Likom u Hrvatskoj, dok istočna granica njihovog rasprostiranja seže duboko u zapadnu Srbiju. Sistematskim prebrojavanjem ovih spomenika, u drugoj polovini 20. veka, došlo se do brojke od oko 70.000 evidentiranih stećaka na oko 3.300 lokaliteta na teritoriji pomenutih država.
Na srednjovekovnom groblju Mramorje u Perućcu nalazi se 88 stećaka. Nadgrobni spomenici su postavljeni u pravilnim redovima orijentacije zapad–istok. Po oblicima se izdvajaju ploče, slemenjaci i sanduci na postolju i bez njega i amorfni spomenici. Nadgrobna obeležja su izrađena od kamena krečnjaka, a površina je dobro obrađena glačanjem i upotrebom krupnozrnog čekića. Solarnim simbolom – krugom ukrašen je samo jedan sanduk, dok su ostali spomenici neukrašeni i bez natpisa.
Teritorija srednjeg Podrinja i Bajine Bašte, kojoj pripada današnji Perućac, u periodu od 13. do 16. veka nalazi se na periferiji srpske srednjovekovne Raške države na samoj granici s Bosnom. U 14. veku ovim krajevima vladao je Nikola Altomanović, a ubrzo teritoriju zauzima knez Lazar Hrebeljanović. Stanovništvo živi u manjim naseljima, a komunikacija među njima kontrolisana je iz utvrđenih gradova, danas lokaliteti Solotnik, Đurići i Rogačički vis. Duhovni i religijski uticaj na ovoj teritoriji širilo je monaštvo iz manastira Rača koji je podignut početkom 14. veka.
Stećci – srednjovekovni nadgrobni spomenici upisani su na Listu svetske baštine u 2016. godini. Serijsko kulturno dobro čini 28 lokaliteta, i to dvadeset u Bosni i Hercegovini, dva u Hrvatskoj, i po tri u Crnoj Gori i Srbiji. Stećci su jedinstvena pojava u srednjovekovnoj evropskoj umetničkoj i arheološkoj baštini.
Od vremena od kada se više ne izrađuju pa sve do danas stećci su duboko ukorenjeni u različite običaje i verovanja. Takvi procesi postoje uprkos svojevrsnom prekidu istorijskog pamćenja, što je većinom izazvano migracijama tokom kasnog srednjeg i ranog novog veka. Narodna priča i bajka vekovima crpu motive iz srednjovekovnog viteškog miljea koji se nalazi na površini stećaka pripisujući njihovo klesanje i postavljanje fantastičnim bićima, vilama, divovima i drugim mitskim čuvarima, dovodeći ih u vezu s legendarnim ratovima i sukobima.