Ћирилица     English   
BAZA NEPOKRETNIH KULTURNIH DOBARA
Naziv: Manastir Đurđevi Stupovi
Opština: Novi Pazar
Mesto: Vrbolazi
Nadležnost: Republički zavod za zaštitu spomenika kulture – Beograd
Teritorijalno nadležni zavod: Zavod za zaštitu spomenika kulture Kraljevo
Godina upisa na UNESCO-vu listu svetske baštine: 1979
Broj u centralnom registru: SK 155
Datum upisa u centralni registar: 05.04.1982
Rešenje/Odluka o proglašenju za NKD: Rešenje Zavoda za zaštitu i naučno proučavanje spomenika kulture NRS br.K-152/47 od 26.08.1947. godine.
Kategorija: Nepokretno kulturno dobro od izuzetnog značaja
Vrsta: Spomenik kulture
Period izgradnje: osma decenija XII veka
Prikaži mapu

Na vrhu šumovitog uzvišenja što dominira panoramom Novog Pazara, nalaze se ruševine manastira Đurđevi Stupovi, zadužbine velikog župana Stefana Nemanje. Kompleks – koji čine crkva Sv. Đorđa, trpezarija, konaci, cisterne i zidine sa ulaznom kulom – podignut je u osmoj deceniji XII veka. Jednobrodni hram sa trodelnim oltarskim prostorom, naosom sa bočnim vestibilima i pripratom flankiranom dvema kulama, u svom spoljnom izgledu odaje duh zapadnog, romanskog graditeljstva. Freske, danas najvećim delom oštećene, a delom prenete u Narodni muzej u Beogradu, izvedene su u najboljim tradicijama komninskog stila i vešto prilagođene arhitekturi hrama, što je posebno došlo do izražaja u jedinstvenoj kupoli elipsaste osnove. Ulazna kula je dogradnjom apside na istočnoj strani 1282/83. pretvorena u kapelu i grobno mesto kralja Dragutina. Osim što je unutrašnjost kapele oslikana freskama istorijske sadržine, radovi izvedeni u manastiru krajem XIII veka obuhvatili su i izgradnju nove trpezarije, konaka kao i živopisanje priprate katolikona. Propadanje kompleksa započeto je u tursko vreme, a kulminaciju doživelo u ratovima XX veka. Arheološki i restauratorski radovi izvođeni su 1960–1982, a manastirski život je obnovljen krajem prošlog veka.