Ћирилица     English   
BAZA NEPOKRETNIH KULTURNIH DOBARA
Naziv: Crkva Bogorodice Ljeviške
Opština: Prizren
Mesto: Prizren
Nadležnost: Republički zavod za zaštitu spomenika kulture – Beograd
Teritorijalno nadležni zavod: Kancelarija za očuvanje kulturne baštine na Kosovu i Metohiji
Godina upisa na UNESCO-vu listu svetske baštine: 2006
Napomena: na UNESCO-vu Listu svetske baštine u opasnosti upisana 2006. godine
Broj u centralnom registru: SK 1369
Datum upisa u centralni registar: 30.12.1997
Rešenje/Odluka o proglašenju za NKD: Rešenje Zavoda za zaštitu i naučno proučavanje spomenika kulture NRS u Beogradu, br. 352 od 11. marta 1948. godine.
Kategorija: Nepokretno kulturno dobro od izuzetnog značaja
Vrsta: Spomenik kulture
Period izgradnje: 1306-1307
Prikaži mapu

Prizrensku katedralu posvećenu Bogorodici kralj Milutin je obnovio 1306/7, na ostacima crkve iz XIII veka, koja je ležala na temeljima bazilike srednjovizantijskog perioda (IX–XI vek). Protomajstor Nikola, koji je najverovatnije došao iz Epira, ostvario je početkom XIV veka arhitektonski veoma uspelu građevinu čije jezgro čini petokupolna crkva upisanog krsta, opasana bočnim ophodnim brodom i pripratom sa otvorenim tremom (danas zazidanih prolaza), sa kulom na zapadnoj strani. Turci su je pretvorili u džamiju, a da bi je prilagodili svojim potrebama, iskucali su freske zidarskim čekićem da bi malter lakše prionuo na zid koji je potom prekrečen. Veoma oštećen živopis poseduje izuzetne vrednosti i spada među najuspelije fresko-celine iz doba vladavine vizantijske dinastije Paleologa. To je delo protomajstora Astrape iz Soluna sa saradnicima iz oko 1310–13. koji je, sudeći po sačuvanom živopisu, načinio izuzetno originalan izbor kompozicija, pojedinačnih figura, njihovih ikonografskih rešenja kako u detalju, tako i u celini. Posebno su značajni portreti ktitora i povorka Nemanjića, predaka kralja Milutina, koji su natprirodne veličine. Konzervatorsko-restauratorski radovi na arhitekturi obavljeni su pedesetih godina, slikarstvo je ispod slojeva kreča otkriveno 1950–52, a potom je čišćeno i retuširano u više navrata između 1969–79. Crkva je gađana vatrenim oružejm i spaljena marta 2004. kada su teško oštećeni portreti Nemanjića iz priprate, slikarstvo kule, a u manjoj meri i slikarstvo naosa.